W procesie starzenia się naszych oczu soczewka może stopniowo tracić swoją przejrzystość, prowadząc do zaćmy starczej – stanu, który początkowo może wydawać się małą dolegliwością, ale z czasem skutkuje znacznym pogorszeniem widzenia, a nawet ślepotą. Jednakże, w przeciwieństwie do wielu innych schorzeń, zaćmę starszą leczy się dzięki nowoczesnej metodzie fakoemulsyfikacji, która może całkowicie odwrócić jej skutki. W tym artykule przyjrzymy się bliżej, jakie symptomy mogą wskazywać na rozwijającą się kataraktę oraz jakie są jej przyczyny.

Co to jest zaćma starcza?

Soczewka, będąca przezroczystym i elastycznym elementem oka o wielkości około pół centymetra, znajduje się w jego przedniej części i odgrywa zasadniczą rolę w procesie ogniskowania promieni świetlnych na siatkówce. Jest również istotna w mechanizmie akomodacji oka, pozwalającym na dostosowanie wzroku do oglądania obiektów z różnych odległości. W miarę postępowania zaćmy soczewka stopniowo traci swoją przejrzystość, co początkowo może objawiać się lekkim pogorszeniem jakości widzenia, lecz z czasem może prowadzić nawet do niemal całkowitej ślepoty, jeśli choroba nie zostanie odpowiednio leczona. Pomimo że zaćma starcza jest związana z wiekiem i postępuje stopniowo, warto podkreślić, że jest to stan w pełni odwracalny dzięki nowoczesnym metodom leczenia. Występuje ona u osób po 60. roku życia.

Symptomy zaćmy starczej

Objawy zaćmy starczej mogą być różne u poszczególnych osób i zależą od etapu, na którym znajduje się choroba. Najbardziej typowe symptomy to zmniejszenie ostrości wzroku, co objawia się jako zamglone lub niewyraźne widzenie. Osoby dotknięte zaćmą mogą również napotykać trudności w rozpoznawaniu barw. Dodatkowo zwiększona wrażliwość na światło oraz pojawienie się podwójnego widzenia lub cieni, szczególnie zauważalne w jednym oku, to kolejne symptomy mogące wskazywać na rozwijającą się zaćmę. Może to sprawiać trudności z czytaniem, prowadzeniem pojazdów lub wykonywaniem innych zadań wymagających precyzyjnego wzroku. W przypadku bardzo zaawansowanego stadium choroby zmiany w wyglądzie oka, takie jak kształt źrenicy czy jej barwy z szarej na białą, to inne objawy, które mogą sugerować zaćmę starczą.

W przypadku dostrzeżenia u siebie któregokolwiek z wymienionych objawów zaleca się wizytę u okulisty. Lekarz ten jest w stanie przeprowadzić szczegółowe badania oczu i na ich podstawie postawić odpowiednią diagnozę, co jest kluczowe dla wczesnego rozpoczęcia leczenia i uniknięcia dalszego postępu choroby.

Przyczyny powstawania zaćmy starczej

Oprócz naturalnego starzenia istnieje szereg czynników, które mogą przyspieszyć rozwój zaćmy starczej lub zwiększyć ryzyko jej wystąpienia. Osoby palące papierosy są bardziej narażone na pojawienie się katarakty. Cukrzyca jest kolejnym czynnikiem, ponieważ zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia różnych chorób oczu. Niezdrowy tryb życia, charakteryzujący się dietą ubogą w składniki odżywcze, brakiem aktywności fizycznej i nadmiernym stresem, również może mieć negatywny wpływ na wzrok. Nadmierne wystawianie się na światło słoneczne, zwłaszcza na szkodliwe promieniowanie UV, również może przyczyniać się do rozwoju zaćmy, uszkadzając soczewkę oka.

Jak zapobiegać zaćmie starczej?

Zapobieganie zaćmie starczej wiąże się przede wszystkim z uwzględnieniem wymienionych czynników ryzyka. Ochrona oczu poprzez stosowanie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV jest prostym, lecz skutecznym sposobem. Ponadto prowadzenie zdrowego trybu życia, w tym rezygnacja z palenia tytoniu, utrzymanie zbilansowanej diety bogatej w antyoksydanty oraz regularna aktywność fizyczna, mogą znacząco przyczynić się do poprawy ogólnego stanu zdrowia i zmniejszenia ryzyka wielu chorób, w tym zaćmy. Ważne są również regularne kontrole lekarskie, zwłaszcza w przypadku osób cierpiących na cukrzycę, co może pomóc w odpowiednim leczeniu i minimalizacji jej negatywnego wpływu na zdrowie oczu.

Co to jest zaćma starcza jądrowa? I jakie są inne rodzaje katarakty?

Zaćma starcza jest schorzeniem oczu, które dotyka osób starszych i charakteryzuje się różnymi rodzajami zmętnienia soczewki. Pierwszym z nich jest zaćma starcza początkowa, oznaczana jako H25.0. Jest to wczesna faza choroby, w której zmiany w przejrzystości soczewki dopiero się pojawiają. Zmętnienie może występować w różnych częściach soczewki, takich jak przednia, tylna, centralna lub jej brzegi. Często przyjmuje to formę małych, licznych obszarów.

Kolejnym rodzajem jest zaćma starcza jądrowa, klasyfikowana pod numerem H25.1. W tym przypadku zmętnienie dotyczy centralnej części soczewki i z czasem rozprzestrzenia się na jej zewnętrzne warstwy. Charakterystyczne dla tego rodzaju zaćmy jest stosunkowo wolne tempo rozwoju.

Katarakta starcza podtorebkowa tylna dotyczy tylnej części soczewki. Ten rodzaj charakteryzuje się szybkim pogarszaniem wzroku i jest stosunkowo łatwy do zdiagnozowania.

Ostatnią formą jest zaćma starcza korowa, w której najpierw zmętnieniu ulegają brzegi soczewki, czyli jej najbardziej zewnętrzna warstwa. Z czasem zmiany rozprzestrzeniają się do jej środka, co prowadzi do stopniowego pogorszenia widzenia.

Każdy z tych rodzajów zaćmy starczej może mieć różny wpływ na wzrok i wymaga indywidualnego podejścia w diagnozie oraz leczeniu. Jest to bardzo ważne w zachowaniu dobrego wzroku u osób starszych.

Leczenie zaćmy starczej

Leczenie zaćmy starczej polega głównie na zabiegu chirurgicznym, który jest skuteczny niezależnie od stopnia zaawansowania choroby. Operacja ta umożliwia wyleczenie i przywrócenie dobrego wzroku nawet pacjentom cierpiącym na całkowitą ślepotę.

Operację zaćmy rozpoczyna się od wykonania niewielkiego, kilkumilimetrowego nacięcia w rogówce. Przez nie chirurg rozbija zmętniałą soczewkę i usuwa ją z oka. Następnie wsuwa zwinięty implant, który jest sztuczną soczewką wewnątrzgałkową. Rozkłada się go na miejscu starej soczewki, zastępując ją i przywracając możliwość widzenia.

Zabieg ten jest bezbolesny i trwa zazwyczaj około 15 min. Co więcej, pacjenci mogą wrócić do domu tego samego dnia. Rekonwalescencja po operacji zaćmy zwykle nie jest skomplikowana i trwa kilka tygodni, choć stabilizacja wzroku może potrwać do kilku miesięcy. Już po kilku dniach od zabiegu pacjenci zazwyczaj doświadczają znacznej poprawy widzenia. Po operacji stan gałki ocznej pacjenta nazywany jest pseudofakią oka.

Operacja zaćmy starczej jest powszechnym sposobem leczenia tego schorzenia. Dzięki temu pacjenci, nawet ci w podeszłym wieku, mogą odzyskać zdrowie. Ważne jest, aby osoby powyżej 60. roku życia, które zauważają znaczne osłabienie zdolności widzenia, skonsultowały się z okulistą, aby sprawdzić, czy nie cierpią na zaćmę starczą i czy mogą skorzystać z tego zabiegu.

Znaczenie regularnych badań wzroku w zapobieganiu zaćmie starczej

Zaćma starcza jest częstym schorzeniem i może prowadzić do znacznego pogorszenia wzroku, a nawet do ślepoty, jeśli nie zostanie odpowiednio leczona. Dlatego ważne jest, aby regularnie poddawać się badaniom okulistycznym, szczególnie po ukończeniu 60. roku życia.

Wczesne wykrycie katarakty starczej pozwala na szybsze podjęcie skutecznego leczenia, które zazwyczaj polega na operacyjnym usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztucznym implantem. Taki zabieg pozwala na szybkie przywrócenie dobrego wzroku.